(nağıl)
Bir kənddə yaşayan Gülü nənə vardı. Şəhərdə yaşayan nəvələri üçün çox darıxırar, üzü heç vaxt gülməzdi. Həmişə qəmgin gəzərdi.
Bir gün nəvələri Ayşən, Elşən, Gülşən kəndə gəldilər. Nənə sevindi, üzü güldü. Onlara süfrə saldı, qoğal bişirdi, yedilər. Təzə kənd südü gətirdi, içmədilər, “dad verir” dedilər. Təzə çolpa bişirdi, yemədilər, “qoxusu gəlir”, dedilər. Nənə bikef olsa da, həvəsdən düşmədi. Gedib fermadan toyuq aldı, nəvələrinə təndir toyuğu bişirdi. Ləzzətlə yedilər, “sağ ol, nənə!”, demədilər. Yeyən kimi hərəsi bir planşet çıxartdı, oyun oynamağa başladı. Nənə süfrəni yığışdırıb soruşdu:
- Başınıza dönüm, əlinizdəki televizora oxşayan nədir elə?
- Planşetdir, nənə!
- Nə, anket?
Uşaqlar nənənin sözünə güldülər. Nənə:
- A bala, neyləyim, qocalmışam, belə şey harda görmüşəm? O dediyiniz anketdi, raketdi nə üçündür? Dərs oxumaq üçün?
Gülşən gözlərini planşetdən ayırmayıb dedi:
- Yox, nənə, onunla oyun oynayırsan!
- Baxım?
- Bax!
- O adamlar niyə yıxıldılar?
- Öldülər!
- Allah sən saxla! Niyə a başına dönüm? Naxoşuydular?
- Mən öldürdüm!
- Sən adam öldürdün? – Burda nənə qəhərləndi. - Mənim nəvəm adam öldürdü. – Deyib zülüm-zülüm ağlamağa başladı.
Uşaqlar planşetlərini yerə qoyub o qədər güldülər, nənə pərt oldu:
- Düz deyirəm də, adam da adam öldürər? Nə olsun ki, cansızdır. Adamdır ki…
Gülşən dedi:
- Ay nənə, bu oyundur, doğruçu öldürmürəm ki…
- Fərqi nədir yalançı, ya doğruçu, adam öldürmək elə adam öldürməkdi!
- Gülşən Ayşəni köməyə çağırdı:
- Ayşən, nənənin suallarına sən cavab ver, mənim cəmi ikicə “canım” (yəni xalım) qalıb. Onu da itirsəm, uduzuram!
Bu dəfə nənə Ayşənin başı üstündə dayandı:
- Sən neyləyirsən? Sən də adam öldürürsən?
- Yox, mən üçbaşlı əjdahanın başını kəsməliyəm!
- Neyləyib sənə əjdaha?
- Quyudan su çəkib içməliyəm! O da quyunun başında yatıb!
- Su çək görüm!
Ayşən gözlərini narazı-narazı süzdürüb nənə deyəni elədi. Quyudan su çəkib içdi. (Yəni oyunda şahzadə vardı. Bütün bunları o edirdi). Əjdaha daş kimi yatmışdı. Nənə sevindi:
- Gördün, heç əjdahanın başını kəsməyə ehtiyac qalmadı.
- Nənə, sən qocalmısan, oyunun qaydasını bilmirsən! Gördün, uduzdum. Əjdaha məni uddu!
Nənə pərt oldu:
- Necə uddu? Qarşımda sappasağ dayanmısan, deyirsən əjdaha məni uddu!
Ayşən planşeti hikkə ilə söndürüb həyətə çıxdı. Çıxanda dedi:
Gedim həyətdə oynayım, burda sən mane olursan!
- Bıy, başına dönüm, mən neylədim?
Bu dəfə balaca Elşən dedi:
- Nənə, sən bilmirsən, oyunun qaydası belədir. Şahzadə istədiyi vaxt gedib sakitcə su içsə, onda oyun maraqsız olar. Amma hər dəfə su içəndə əjdahanın bir başını kəsəndə, sənə 10 xal verilir.
Bunu eşidəndə nənə başını tutub deyindi:
- Bunun nəyi maraqlıdır ?
- Nənə, çox maraqlıdır, istəyirsən gəl, sən də oyna!
- Bunlar vəhşi oyunlardır, uşaqlar üçün belə oyunları ancaq qara qüvvələr düzəldə bilər ki, vəhşiləşsinlər, adamlıqdan çıxsınlar. Mən elə şey oynaya bilmərəm!
- Asandır, öyrədərəm, oynayarsan!
Gülşən nənəyə oyun oynamaq öyrətdi. Nənə əvvəl-əvvəl oyunlar xoşlamadı. Amma bir az oynayandan sonra öyrəşdi, oyundan əl çəkmədi. Nahar vaxtı uşaqlar dedi:
- Nənə, acmışıq, nə yeyək?
- Aman, qoca başım qarışıb oyun oynamağa, yemək bişirməyi unutmuşam!
Nənə tez təndir saldı, uşaqlara yağlı fətir bişirdi. Ayran düzəltdi, nəvələrinə sərin ayran içirtdi. Uşaqlar ləzzətlə fətirdən yedilər, yenə də unutdular, nənəyə “sağ ol!”, demədilər.
Vaxt gəldi, məktəb vaxtı çatdı, uşaqlar yığışdı, şəhərə getdi. Gedəndə planşetlərdən biri kənddə qaldı. Ayşən axşam onu həyətdə unutmuşdu. Gecə üstünə yağış yağmışdı. Xarab olduğundan Ayşən çox bikef oldu. Hətta ağladı da. Planşeti gedəndə kənddə qoydu, şəhərə aparmadı.
Bir neçə gündən sonra nənə yenə nəvələri üçün darıxmağa başladı. Planşeti əlinə alıb nəvələrini yadına saldı. Xarab olsa da, onu atmadı. Tozunu siləndə birdən planşet açıldı. Nənə sevindi.
O gündən nənə hər darıxanda planşetdə oyun oynamağa başladı. Aradan neçə ay keçdi.
Uşaqlar bu dəfə tətilə gələndə az qala nənəni tanımadılar. Nənə qoşa hörüklərini kəsmiş, rezinlə yığmışdı. Rəngi sapsarı olmuş, səsi kobudlaşmışdı.
- Nənə, nə olub sənə, rəngin niyə saralıb? – Soruşdular.
- Bala, evdən bayıra çıxmıram, yəqin ondandır.
- Nənə, iki dənə uzun hörüyün vardı, onlar hanı?
- Bala, vaxtım var ki, saç hörəm?! Kəsmişəm!
- İşə düzəlmisən, nənə?
- Yox , a bala, planşet məni elə avara qoyur, bir işimi çatdıra bilmirəm. Bütün günü oyun oynamaqdan az qala kor olmuşam. Başım da ağrı tapıb!
Uşaqlar elə bildi nənə zarafat edir, güldülər.
Amma sonra fikir verdilər ki, nənənin xasiyyəti də dəyişib, kobudlaşıb. Elə bil uşaqlara məhəbbəti də azalıb. Daha o, əvvəlki kimi nəvələrinə tez-tez “can, qurban olum” demirdi. Ev-eşiyi toz- torpaq basmışdı.
Toratanlar, hörümçəklər adamın başına dəyirdi. Ocağın başı bulaşıqlı qablarla dolu idi.
- Yol gəlib acmışıq, nənə, nə var yeməyə?
- Baxın, görün, yumurtadan-zaddan tapın, bişirin yeyin, mənim vaxtım yoxdur.
- Necə? – Deyə uşaqlar təəccüblə bir-birlərinə baxdı. - Biz ocaq yandıra bilmirik!
- Əjdaha öldürə bilirsiz, ocaq yandıra bilmirsiz?
Nənə həmin günü çox vaxt planşetlə oyun oynadı. Söz soruşana səbrsiz cavab verdi, kobud danışıb uşaqlara qışqırdı. Uşaqlar nə dedilər, nənə onlarla höcətləşdi. Axırda uşaqlar küsüb, ac yatdılar. Gecə Ayşən oyanıb gördü nənə yenə oyun oynayır. Özü də elə həyəcanlıdır, elə bil uduzsa, aləm dağılacaq:
- Nənə, bulaq suyu hardadır, Elşən su içmək istəyir!
- Bilmirəm, mətbəxə bax gör, su qalıb?
Ayşən bütün qablara baxdı, su tapmadı ki balaca qardaşına versin. Qayıdıb nənədən su istədi. Nənə deyinə-deyinə gedib ona bulaşıq stəkanda bulanıq su gətirdi.
Bu bulaşığı Elşənə verə bilmərəm, − Ayşən dedi.
- Get bulağa, özün gətir!
- Bu qaranlıqda?
- Getmək istəmirsən, bulanıq su için, mən də gedə bilmərəm. tək canım qalıb, oyunu yarımçıq saxlaya bilmərəm. saxlasam, o canım da gedəcək. !
- nə danışırsan, nənə, heç belə nənə olar? Gecə ilə bizi göndərirsən bulağa. Elə bilirsən getmərəm? – Deyə, Ayşən hirslə gedib bacısı Gülşəni də oyatdı. İki bacı səhəngi götürüb meşə yoluna çıxdılar, qaranlıqda bulağa – su gətirməyə getdilər. Nənə onların arxasınca qışqırıb zarafat elədi:
- Bulaq suyunun başında üçbaşlı əjdaha oturub, bir başını kəssən, su içə bilməyəcəksən. gərək üçünü dəkəsəsən, – deyib qəhqəhə çəkib güldü. Onun zarafatından heç kəsin xoşu gəlmədi.
Meşədə İşıldaböcək şən-şən oxuyurdu. Çox qaranlıq deyildi deyə, qızlar qorxmadı. Amma nənənin dəyişməsindən bacılar çox pis olmuşdular. Gülşən özünü saxlaya bilməyib ağladı. Səhəngi doldurub, qayıtmaq istəyirdilər, hər tərəfi qaranlıq bürüdü. Qızlar səhəngi yerə qoydular, çünki yolu görmürdülər. Gözlədilər yol bir az işıqlansın.
- Görəsən niyə belə qaranlıq oldu? – Ayşən soruşdu.
- Bilmirəm!
- Mən bilirəm! – Yerdən səs gəldi.
- Kimsən? – Bacılar qorxa-qorxa bir-birilərini qucaqladılar.
- İşıldaböcək!
- Belə ad olar? “İşıldaböcək”.
- Mən böcəyəm. Hamı məni tanıyır, siz nə əcəb tanımırsız?
- Tanıyırıq, amma İşıldaböcək işıq salır, sənin isə işığın yoxdur.
- Mənim işığımı sənin bacın söndürdü.
- Necə söndürdüm? – Gülşən soruşdu.
- Göz yaşın düşdü üstümə, söndüm!
- Bağışla! Hardasan, gəl səni qurulayım!
Gülşən yerə oturdu, İşıldaböcək onun qucağına hoppandı. O, qaranlıqda görə bilməsə də, əlini sürtə-sürtə böcəyi əlinə götürdü. Paltarının ətəyi ilə onu quruladı. Ətraf yenə işıqlandı. Qızlar sevindi:
- Ay, nə yaxşı oldu!
İşıldaböcək dedi:
- Deyin, gecə vaxtı meşədə nə gəzirsiz?
Qızlar başlarına gələnləri böcəyə nəql eləyəndə İşıldaböcək onları sakitləşdirdi:
- Gəlin gedək, yolunuza işıq salım, yolda da sizə deyim ki, nənəyə nə olub!
- Nə olub nənəyə?
- Eşidin, bilin! Bütün bunlar qara qüvvələrin işidir. Nənə də, siz də qara qüvvələrin tilsiminə düşmüsüz. Ona görə tilsimli oyunlardan can qurtara bilmirsiz. Sizi tilsimdən qurtarmaq lazımdır.
- Necə?
- Bunun yolu çox asandır. Amma gərək Qara qüvvələrlə heç vaxt əlaqədə olmayasız.
- Necə əlaqədəyik ki? – Soruşdular.
- Əvvəla məni qoyun səhəngin üstünə, su sehrlənəcək. O sudan içsəz, tilsimdən qurtularsız! Sizi oyunlar qara qüvvələrlə yaxınlaşdırır. Onlardan uzaqlaşmaq mümükündür. Oyunları hər yerdən silib təmizləsəz, onlarla əlaqə kəsilər, qara qüvvələr size axtarar, tapmaz.
Qızlar İşıldaböcəyə minnətdarlıq bildirib, ondan ayrıldılar. Sonra onun dediyini elədilər. Planşetdən vəhşi oyunlar itdi, getdi. Nənə sudan içən kimi nəvələrini qucaqlayıb ağladı:
- Mən ola-ola siz niyə qaranlıqda meşəyə - bulaq başına gedirsiz?
O yenə də əvvəlki kimi “can-can” deyə-deyə nəvələrini öpən, əzizləyən nənə oldu. Ayşan, Elşən, Gülşən çox sevindilər.
Nağılımız nağıl idi, şirinləşdi, oldu noğul. Göydən dolu yerinə noğul yağdı. Uşaqlar noğulları yerə düşməyə qoymayıb göydə tutub, yedilər. Yedilər, arzu-muradlarına yetdilər. Nağılı düzüb-qoşan Gülzar nənəyə də Allahdan uzun ömür dilədilər.
Nağılçı: Gülzar İbrahimova